Kanal tedavisi adım adım

Kanal tedavisi, dışarıdan bakıldığında tek bir işlem gibi görünse de birbirini izleyen birkaç aşamadan oluşur. Uygulama ayrıntıları dişin durumuna, kanal sayısına ve diş hekiminin tercih ettiği tekniklere göre değişir. Buradaki sıralama, tedavinin mantığını anlamanız için hazırlanmış genel bir anlatımdır.

Muayene ve planlama

Tedavi, doğru tanıyla başlar. Diş hekimi şikâyetlerinizi dinler, dişi muayene eder ve röntgen çeker. Röntgen; kökün uzunluğu, kanalların şekli ve kök ucundaki olası iltihap hakkında bilgi verir.

Bu aşamada sizin vereceğiniz bilgiler de önemlidir. Diş hekiminize şunları söylemeyi unutmayın:

• Kullandığınız ilaçlar, özellikle kan sulandırıcılar
• Bilinen alerjileriniz, örneğin lokal anesteziye ya da bazı antibiyotiklere karşı
• Kalp hastalığı, diyabet gibi süregelen sağlık sorunlarınız
• Hamilelik ya da hamilelik ihtimali
• Daha önceki diş tedavilerinde yaşadığınız zorluklar ya da kaygılarınız

Diş hekimi, dişin kanal tedavisiyle korunabileceğini düşünüyorsa tedavinin kaç seans süreceğini ve sonrasında dişin nasıl bir restorasyona ihtiyaç duyacağını sizinle konuşur. Aklınıza takılan her şeyi bu aşamada sormak en iyisidir.

Lokal anestezi

Kanal tedavisi genellikle lokal anestezi altında yapılır. Uyuşturma etkisini gösterdikten sonra işlem sırasında çoğu zaman ağrı değil, basınç ve titreşim hissedilir.

Çok iltihaplı dişlerde uyuşmanın tam olarak sağlanması bazen daha uzun sürebilir. Tedavi sırasında rahatsızlık hissederseniz bunu söylemeniz yeterlidir. Diş hekimi ek uyuşturma yapabilir ya da kısa bir ara verebilir. Önceden bir işaret belirlemek, örneğin elinizi kaldırmak, iletişimi kolaylaştırır.

İzolasyon: lastik örtü

Pek çok diş hekimi, tedavi edilen dişi ağzın geri kalanından ayırmak için ince bir lastik örtü kullanır. Bu örtü, ağız içinde bir çerçeveye gerilir ve yalnızca tedavi edilen dişin açıkta kalmasını sağlar.

Lastik örtünün birkaç işlevi vardır:

• Tükürükteki bakterilerin temizlenen kanallara girmesini azaltır.
• Kullanılan küçük aletlerin ve yıkama sıvılarının ağza ve boğaza kaçmasını önler.
• Diş hekiminin daha net bir çalışma alanı görmesini sağlar.

Burnunuzdan rahatça nefes alabilirsiniz. İlk dakikalarda alışılmadık gelse de çoğu kişi kısa sürede alışır.

Dişe giriş açılması

Diş hekimi, dişin çiğneme yüzeyinden ya da ön dişlerde arka yüzünden küçük bir giriş açar. Bu açıklık pulpa odasına ulaşmayı sağlar. Varsa çürük ve eski dolgunun sağlam olmayan kısımları da bu aşamada temizlenir.

Kanalların bulunması ve uzunluğun belirlenmesi

Pulpa odasına ulaşıldıktan sonra kanalların ağızları bulunur. Bazı kanallar çok ince ya da gizli olabilir; diş hekimi bu aşamada büyüteç ya da mikroskop kullanabilir.

Her kanalın uzunluğunun doğru belirlenmesi, temizliğin kök ucuna kadar ama onu aşmadan yapılması için önemlidir. Bunun için elektronik bir ölçüm cihazı (apeks bulucu) ve röntgen birlikte ya da ayrı ayrı kullanılabilir.

Temizleme ve şekillendirme

Tedavinin merkezindeki aşama budur. İnce, esnek kanal eğeleri ile kanalların içindeki iltihaplı ya da ölü doku uzaklaştırılır. Eğeler elle ya da bir motor yardımıyla kullanılabilir. Kanallar aynı zamanda doldurulabilecek düzgün bir şekle getirilir.

Bu sırada kanallar, bakterileri azaltmaya ve doku artıklarını çözmeye yardımcı olan sıvılarla tekrar tekrar yıkanır. Yıkama, mekanik temizliğin ulaşamadığı girinti ve çıkıntılar için de önemlidir. Lastik örtünün bu sıvıların ağza kaçmasını engellediğini hatırlatalım.

Seanslar arasında ilaç

Tedavi tek seansta tamamlanabileceği gibi birden fazla seansa da yayılabilir. Bu karar; enfeksiyonun durumuna, kanal sayısına, kanalların zorluğuna ve diş hekiminin değerlendirmesine bağlıdır.

Birden fazla seans planlandığında kanalların içine genellikle bakteri azaltıcı bir ilaç konur ve dişin girişi geçici bir dolguyla kapatılır. Geçici dolgu adı üstünde geçicidir; bir sonraki randevuya kadar korumak için yapılır. Bu süre içinde o tarafla sert şeyler çiğnememeye özen gösterin ve dolgu düşerse diş hekiminize haber verin.

Kanalların doldurulması

Kanallar temiz ve kuru olduğunda doldurulur. En yaygın kullanılan malzeme, kauçuğa benzer bir madde olan güta perkadır. Güta perka, kanalı sızdırmaz biçimde kapatmaya yardımcı olan bir patla birlikte kullanılır. Amaç, kanalın içini bakterilerin yeniden yerleşemeyeceği şekilde doldurmaktır.

Doldurma işleminden sonra genellikle kontrol amaçlı bir röntgen çekilir. Böylece dolgunun kanal boyunca uygun şekilde yerleştiği görülebilir.

Dişin üst kısmının onarılması

Kanallar doldurulduktan sonra dişin giriş açıklığı kapatılır. Bu kapatma bazen aynı seansta kalıcı bir dolguyla yapılır, bazen de geçici dolgu konup kalıcı restorasyon sonraki bir randevuya bırakılır.

Kanal tedavisi gören dişlerin üst yapısı çoğu zaman zayıflamış olur. Özellikle azı dişlerinde ve çok madde kaybetmiş dişlerde diş hekimi, dişi kırılmalara karşı korumak için kron (kaplama) ya da dişin tüberküllerini örten onley gibi kapsayıcı bir restorasyon önerebilir. Bu konuyu sık sorulan sorular bölümünde ayrıca ele alıyoruz.

Kalıcı restorasyonu geciktirmemek önemlidir. Geçici dolgu uzun süre kalırsa sızıntı yapabilir ve kanallar yeniden enfekte olabilir.

Kısa bir özet

Tedavi bittikten sonra nelere dikkat etmeniz gerektiğini kanal tedavisi sonrası bakım sayfasında bulabilirsiniz.

Her diş ve her hasta farklıdır. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; kendi durumunuz için mutlaka bir diş hekimine danışın.