Diş apsesi: belirtiler, nedenler ve kanal tedavisiyle ilişkisi

Diş apsesi, dişin kök ucunda ya da diş etinde bakteriyel bir enfeksiyon sonucu biriken iltihaptır. Çoğu zaman tedavi edilmemiş bir çürüğün ya da dişteki bir çatlağın sonucunda gelişir ve kendiliğinden geçmez. Ağrı bir süre azalsa bile enfeksiyonun kaynağı yerinde kaldığı sürece sorun devam eder. Bu yüzden apseden şüpheleniyorsanız ilk adım, kısa sürede bir diş hekimine görünmektir.

Apse nasıl oluşur?

Dişin içinde, sinirlerin ve damarların bulunduğu pulpa adlı yumuşak bir doku vardır. Derin bir çürük, eski ve sızdıran bir dolgu, çatlak ya da darbe, bakterilerin pulpaya ulaşmasına yol açabilir. Pulpa önce iltihaplanır, zamanla canlılığını yitirir. Bakteriler kök kanalı boyunca ilerleyip kök ucundaki kemiğe ulaştığında orada iltihap birikebilir. Buna kök ucu apsesi (periapikal apse) denir ve kanal tedavisinin en sık nedenlerinden biridir. Pulpanın ne işe yaradığını ve neden iltihaplandığını kanal tedavisi nedir sayfamızda ayrıntılı olarak anlattık.

Apse her zaman dişin içinden başlamaz. İlerlemiş diş eti hastalığında diş ile diş eti arasındaki ceplerde de iltihap birikebilir. Buna diş eti apsesi (periodontal apse) denir. Yarı sürmüş bir yirmi yaş dişinin çevresindeki diş eti de iltihaplanabilir. Hangi türün söz konusu olduğunu muayene ve röntgenle diş hekimi belirler, çünkü tedavi buna göre değişir.

Hangi belirtiler apseye işaret edebilir?

Belirtiler kişiden kişiye değişir. Aşağıdakilerden biri ya da birkaçı görülebilir:

Şiddetli, zonklayan ağrı: Dişte ya da diş etinde, bazen kulağa, çeneye veya boyna yayılan ağrı.
Isırınca artan hassasiyet: Dişe bastırınca ya da çiğnerken ağrı, dişin “yüksek” gelmesi.
Sıcak ve soğuğa hassasiyet: Özellikle erken dönemde.
Şişlik: Diş etinde, yanakta ya da çenede şişlik ve kızarıklık.
Diş etinde kabarcık: Dişin hizasında, bazen içinden iltihap gelen küçük bir sivilce benzeri kabarıklık.
Ağızda kötü tat ya da koku: İltihap boşaldığında hissedilebilir.
Genel belirtiler: Ateş, halsizlik, boyundaki lenf bezlerinde şişlik.

Önemli bir ayrıntı: ağrının aniden geçmesi her zaman iyiye işaret değildir. Diş etindeki kabarcık patlayıp iltihap boşaldığında baskı azalır ve ağrı hafifleyebilir. Ancak enfeksiyon kaynağı ortadan kalkmadığı için sorun tekrar eder ve zamanla çevre dokulara yayılabilir.

Ne zaman acil yardım almalısınız?

Diş apsesi genellikle aynı gün ya da en kısa sürede bir diş hekimine görünmeyi gerektirir. Bazı durumlar ise beklemeye hiç gelmez.

Durum	Ne yapmalı?
Dişte ya da diş etinde ağrı, hafif şişlik, ağızda kötü tat	Aynı gün ya da en kısa sürede diş hekiminizden randevu alın
Yüzde ya da çenede büyüyen şişlik, ateş, halsizlik	Hemen diş hekiminize ulaşın. Ulaşamıyorsanız bir hastanenin acil servisine başvurun
Nefes almada, konuşmada ya da yutkunmada zorluk	Beklemeden 112’yi arayın
Göz çevresinde şişlik, görme değişikliği ya da ağzı açamama	Beklemeden 112’yi arayın ya da acil servise gidin

Akşam ya da hafta sonu diş hekiminize ulaşamıyorsanız, bulunduğunuz yerdeki ağız ve diş sağlığı merkezlerinin ve hastanelerin mesai dışında diş hizmeti verip vermediğini telefonla öğrenin. Şişlik ve ateş varsa sabahı beklemeyin.

Diş hekimine ulaşana kadar neler yapabilirsiniz?

Evde yapılabilecekler ağrıyı biraz hafifletebilir ama tedavinin yerini tutmaz. Amacı yalnızca diş hekimine ulaşana kadar geçen süreyi daha rahat geçirmektir.

Ağrı kesici konusunda danışın. Hangi ağrı kesiciyi hangi dozda kullanabileceğinizi eczacınıza ya da doktorunuza sorun. Kullandığınız başka ilaçlar, alerjiniz ya da bir sağlık sorununuz varsa mutlaka belirtin ve önerilen dozu aşmayın.
Yumuşak yiyecekler tercih edin. Çorba, yoğurt, patates püresi gibi çiğneme gerektirmeyen yiyecekler dişi daha az zorlar. Mümkünse diğer taraftan çiğneyin.
Çok sıcak ve çok soğuktan kaçının. Hassas dişte ağrıyı artırabilir.
Ağız bakımını bırakmayın. Dişlerinizi yumuşak bir fırçayla, nazikçe fırçalamaya devam edin.
Antibiyotiği kendi başınıza başlamayın. Evde kalan eski bir antibiyotiği kullanmak hem enfeksiyonun gerçek boyutunu gizleyebilir hem de doğru tedaviyi geciktirebilir.

Ağrıyan dişin üzerine aspirin ya da başka bir tablet koymayın. Bu, diş etinde yanığa yol açabilir. Diş etindeki kabarcığı iğne gibi bir şeyle patlatmaya çalışmak da enfeksiyonu yayabilir.

Diş apsesi nasıl tedavi edilir?

Tedavinin temel amacı iltihabı boşaltmak ve enfeksiyonun kaynağını ortadan kaldırmaktır. Diş hekimi muayene eder, röntgen çeker ve duruma göre şu seçenekleri değerlendirir:

İltihabın boşaltılması: Lokal anestezi altında diş etinde küçük bir kesiyle ya da dişin içinden açılan bir yolla iltihap boşaltılır. Bu, baskıyı ve ağrıyı genellikle hızla azaltır.
Kanal tedavisi: Kaynak dişin içindeyse ve diş korunabilecek durumdaysa iltihaplı ya da ölü pulpa temizlenir, kanallar şekillendirilip doldurulur. Tedavinin muayeneden kalıcı dolguya kadar nasıl ilerlediğini kanal tedavisinin aşamaları sayfasında bulabilirsiniz.
Çekim: Diş çok fazla madde kaybetmişse, kökte kırık varsa ya da başka bir nedenle korunamıyorsa diş çekilir ve iltihap bu yolla boşaltılır.
Diş eti tedavisi: Apse diş eti kaynaklıysa cebin temizlenmesi ve diş eti hastalığının tedavisi gerekir.

Antibiyotikler bazı durumlarda, örneğin enfeksiyon yayılıyorsa, ateş varsa ya da bağışıklık sistemi zayıf hastalarda, bu tedavilere ek olarak reçete edilebilir. Ancak antibiyotik tek başına kaynağı ortadan kaldırmaz. Reçete edildiyse süresine uyun ve şikâyetleriniz azalsa bile planlanan diş tedavisini tamamlayın.

Kanal tedavisinden sonra iyileşme

Kanal tedavisiyle tedavi edilen bir apsede, iltihap boşaldıktan sonra ağrı ve şişlik genellikle birkaç gün içinde belirgin şekilde azalır. Tedaviden sonraki günlerde dişte hafif bir hassasiyet olması sık görülür. Kök ucundaki kemiğin iyileşmesi ise daha uzun sürer. Diş hekiminiz bu süreci izlemek için kontrol randevusu ve gerekirse belirli aralıklarla röntgen önerebilir.

Tedaviden sonraki ilk saatlerde ve günlerde neye dikkat etmeniz gerektiğini, hangi belirtilerin normal sayıldığını ve hangi durumlarda yeniden aramanız gerektiğini kanal tedavisi sonrası bakım ve iyileşme rehberimizde tek tek anlattık. Özellikle tedavi sonunda dişe geçici dolgu konduysa kalıcı restorasyon randevusunu ertelememek, kanalların yeniden bakteriyle karşılaşmaması için önemlidir.

Apseyi önlemek mümkün mü?

Her apse önlenemez, ama riskin önemli bir kısmı günlük bakımla ve düzenli kontrollerle azaltılabilir:

Dişlerinizi günde iki kez florürlü macunla fırçalayın.
Diş aralarını her gün diş ipi ya da ara yüz fırçasıyla temizleyin.
Diş fırçanızı birkaç ayda bir yenileyin.
Düzenli kontrollere gidin. Küçük bir çürük, pulpaya ulaşmadan basit bir dolguyla tedavi edilebilir.
Dişte kırık ya da çatlak fark ederseniz, ağrı olmasa bile kontrol ettirin.
Gece diş sıkıyor ya da gıcırdatıyorsanız bunu diş hekiminizle konuşun.
Sigara diş eti hastalığı riskini artırır. Bırakmak ağız sağlığı için de önemli bir adımdır.

Dişinizde zonklayan bir ağrı, diş etinizde bir kabarcık ya da yüzünüzde şişlik varsa bugün diş hekiminizi arayın ve belirtilerinizi, ne zamandır sürdüğünü ve ateşiniz olup olmadığını anlatın. Bu bilgiler, size ne kadar hızlı bakılması gerektiğine karar vermesine yardımcı olur.

Her diş ve her hasta farklıdır. Buradaki bilgiler genel niteliktedir; kendi durumunuz için mutlaka bir diş hekimine danışın.